Đá tam cấp

Đá tam cấp là một thuật ngữ quen thuộc trong kiến trúc, đặc biệt là trong thiết kế nhà ở. Đây là hệ thống các bậc thềm nối liền giữa khu vực bên trong nhà và sân trước, tạo thành một lối đi thuận tiện và đẹp mắt. Đá tam cấp thường là 3 bậc.

Đá tam cấp, từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong kiến trúc nhà ở Việt Nam. Không chỉ là nơi đặt chân đầu tiên khi bước vào ngôi nhà, bậc tam cấp còn mang ý nghĩa phong thủy sâu sắc, thể hiện sự tôn kính đối với tổ tiên và mong muốn mang lại may mắn, tài lộc cho gia chủ.

Với sự đa dạng về mẫu mã, màu sắc và chất liệu, đá tam cấp ngày nay không chỉ đảm bảo công năng mà còn góp phần tô điểm thêm vẻ đẹp cho không gian sống.

Đá tam cấp trong phong thủy

Đá tam cấp theo thuyết tam sinh mang ý nghĩa 3 bậc thang tượng trưng cho Thiên, Địa, Nhân. Trong đó bậc đầu tiên (không tính mặt nền sân) tượng trưng cho Địa (đất), bậc thứ 2 tượng trường cho Nhân (con người), bậc thứ 3 tượng trưng cho Thiên (trời). Đá tam cấp còn được gán theo Phúc, Lộc, Thọ.

Số cấp của bậc được tính theo số lần nâng chân bước tương đương với số cổ bậc. Bậc tam cấp là bậc từ ngoài trời đi vào nhà, người xưa quan niệm đây là nơi mà nhìn lên thấy trời, nhìn xuống thấy đất, đấy là Thiên và Địa, còn người bước đi là Nhân, vì vậy 3 cổ bậc ẩn dụ là Thiên – Địa – Nhân.

Thuyết Sinh – Lão – Bệnh – Tử có phù hợp áp dụng cho bậc tam cấp không ?

Cũng có một người cho rằng, bậc tam cấp được tính số bậc bao gồm cả nền sân và tính theo thuyết Sinh – Lão – Bệnh – Tử. Số bậc tam cấp đảm bảo luôn về Sinh thì sẽ đảm bảo vượng khí cho gia chủ. Theo Kho Đá Sân Vườn thì không cho thuyết này là đúng bởi từ “tam” trong tam cấp có nghĩa là số 3 (3 bậc), còn theo sinh-lão-bệnh-tử lại là số 4 tức là tứ. Thuyết Sinh-Lão-Bệnh-Tử chỉ nên áp dụng tính số bậc cầu thang trong nhà chứ không có ý nghĩa trong việc xây dựng đá tam cấp.

Thông thường, số bậc tam cấp là số lẻ (3, 5, 7, 9 bậc) tương trưng cho dương vì số lẻ đại diện cho dương, số chẵn đại diện cho âm (theo thuyết âm dương). Thuyết này cũng được áp dụng trong việc xây dựng số bậc cầu thang trong nhà.

Tam cấp, ba bậc đá ấy, không chỉ là nơi đặt chân bước vào nhà mà còn là sự tượng trưng của sự cân bằng. Người xưa tin rằng, số lẻ là biểu trưng của dương khí, mang đến sự may mắn và thịnh vượng. Chính vì thế, tam cấp thường được xây dựng với số bậc lẻ, như một lời chúc phúc gửi gắm vào mỗi ngôi nhà. Không chỉ vậy, việc lựa chọn số bậc lẻ còn phù hợp với thói quen sinh hoạt của người Việt. Bước chân phải lên trước, chân trái khép lại, mỗi bước đi như một lời khẳng định về sự thuận lợi và an lành.

Đá tam cấp theo tiêu chuẩn xây dựng

Khi tính toán số bậc tam cấp, ngoài yếu tố phong thủy, chúng ta còn cần quan tâm đến các tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn xây dựng để đảm bảo công trình đạt chất lượng tốt nhất.

Chiều cao mỗi bậc: Theo tiêu chuẩn xây dựng, chiều cao mỗi bậc thường dao động từ 15-20cm. Chiều cao này giúp con người đi lại thoải mái, thuận tiện và không phải gắng sức đảm bảo sức khỏe, an toàn và tránh các trấn thương, đau mỏi xương khớp. Với một số công trình công cộng như nhà trẻ chiều cao bậc thường sẽ là 10~12cm.

Chiều sâu mỗi bậc: Chiều sâu bậc thường khoảng 25-30cm, đảm bảo người đi thoải mái và an toàn. Chiều sâu này vừa với bước chân người và giúp cho mỗi bước lên bậc không bị quá xa hay quá gần.

Độ dốc của bậc: Độ dốc của bậc không nên quá lớn, gây khó khăn khi di chuyển.

Bậc tam cấp theo tiêu chuẩn QCVN 10:2024/BXD

Đối với lối vào có bố trí bậc tiếp cận phải tuân theo các quy định sau:

− Chiều cao bậc: không lớn hơn 150 mm;

− Bề rộng mặt bậc: không nhỏ hơn 300 mm;

− Không dùng bậc thang hở; không làm mũi bậc;

Vật liệu xây dựng bậc tam cấp ảnh hưởng đến độ bền, độ ma sát và tính thẩm mỹ của công trình. Nên chọn vật liệu chống trơn trượt, dễ vệ sinh và có độ bền cao.

Đá tam cấp, như một chiếc cầu nối giữa trời đất và con người. Mỗi bậc đá là một lớp ý niệm, từ thấp lên cao, từ trần gian đến linh thiêng. Bậc dưới cùng là đất, nơi sinh sôi nảy nở, bậc giữa là người, nơi hiện hữu những ước mơ và khát vọng, bậc trên cùng là trời, nơi gửi gắm những cầu nguyện.

Video cách tính bậc tam cấp đầy đủ nhất

Tam cấp không chỉ là kiến trúc, mà còn là một biểu tượng văn hóa sâu sắc, thể hiện sự tôn trọng đối với tự nhiên và tổ tiên.

=> Xem thêm: Mẫu bậc tam cấp đẹp

=> Xem thêm: Đá ốp bậc thềm nhà